Musisz sprawdzić, czy nazwa Twojej marki jest wolna, zanim wydasz pieniądze na logo, opakowania i reklamę. Jeśli ktoś wcześniej zgłosi podobny znak, możesz dostać wezwanie do zaprzestania używania nazwy, której budowałeś przez lata.
Wpis w CEIDG, KRS czy rejestr domen niczego nie chroni. Żeby zastrzec znak towarowy, trzeba złożyć zgłoszenie w urzędzie i zapłacić opłaty. W Polsce to Urząd Patentowy RP (UPRP), a w całej Unii EUIPO. Poniżej: gdzie złożyć wniosek, jak wygląda procedura, ile to kosztuje i co robić, gdy ochrona już obowiązuje.
Co można zastrzec, a co urząd odrzuci
Znakiem towarowym może być słowo, logo, połączenie słowa z grafiką, kształt opakowania, a nawet dźwięk czy kolor. Warunek jest jeden: oznaczenie musi odróżniać Twoje towary lub usługi od cudzych i dać się przedstawić w rejestrze w sposób jednoznaczny.
Urząd odrzuci zgłoszenie, gdy oznaczenie:
- jest opisowe, np. „Świeże Pieczywo” dla piekarni albo „Szybki Kurier” dla firmy kurierskiej,
- jest powszechnie używane w danej branży,
- wprowadza w błąd co do pochodzenia lub właściwości towaru,
- jest sprzeczne z porządkiem publicznym lub zawiera symbole państwowe.
Nazwy wymyślone (typu „Allegro” czy „Żabka”) albo skojarzeniowe, ale niebezpośrednio opisowe, przechodzą badanie bez problemu. Im bardziej nazwa jest „oczywista”, tym trudniej ją zarejestrować.
Gdzie zastrzec znak towarowy: UPRP, EUIPO czy WIPO
Ochrona ma charakter terytorialny. Znak zarejestrowany w UPRP działa tylko w Polsce, więc wybór ścieżki zależy od tego, gdzie sprzedajesz albo planujesz sprzedawać.
| Ścieżka | Zasięg | Opłata podstawowa (1 klasa) | Orientacyjny czas |
|---|---|---|---|
| UPRP (znak krajowy) | Polska | 450 zł za zgłoszenie + ok. 400 zł za ochronę; każda kolejna klasa 120 zł | ok. 6–12 miesięcy |
| EUIPO (znak unijny, EUTM) | 27 państw UE | 850 EUR; 2. klasa 50 EUR, każda kolejna 150 EUR | ok. 4–6 miesięcy bez sprzeciwu |
| WIPO (system madrycki) | Wybrane kraje, np. USA, Wielka Brytania, Chiny | 653 CHF opłaty podstawowej + opłaty za każdy kraj | 12–18 miesięcy, zależnie od kraju |
Stawki urzędowe bywają zmieniane rozporządzeniami, dlatego przed płatnością warto sprawdzić aktualną taryfę na stronie urzędu.
Dla firmy działającej lokalnie, np. kawiarni, salonu fryzjerskiego czy sklepu stacjonarnego, wystarczy UPRP. Sprzedaż online do kilku krajów UE oznacza zwykle EUIPO. System madrycki wymaga znaku bazowego (polskiego lub unijnego) i obejmuje kraje spoza UE.
Znak unijny ma charakter jednolity. Jeśli urząd w jednym państwie, np. w Rumunii, uzna go za niedopuszczalny albo ktoś tam złoży skuteczny sprzeciw, cała rejestracja upada. Można ją wtedy przekształcić w krajowe zgłoszenia, ale trzeba to zrobić w określonym terminie.
Sprawdzenie dostępności znaku przed zgłoszeniem
Od 2016 roku UPRP nie sprawdza z urzędu, czy Twój znak nie koliduje z wcześniejszymi. Bada tylko tzw. bezwzględne przeszkody rejestracji (opisowość, brak zdolności odróżniającej). Kolizje z cudzymi znakami wychodzą dopiero wtedy, gdy właściciel wcześniejszego znaku złoży sprzeciw. Dlatego poszukiwania trzeba zrobić samodzielnie, przed złożeniem wniosku.
Sprawdź kolejno:
- wyszukiwarkę znaków towarowych UPRP,
- bazę TMview (znaki z EUIPO, UPRP i kilkudziesięciu innych urzędów),
- bazę WIPO Global Brand Database, jeśli planujesz ekspansję poza UE.
Szukaj nie tylko identycznych nazw, ale też podobnych fonetycznie i wizualnie („Kasztelan” i „Kasztelon” to dla urzędu praktycznie to samo). Liczy się podobieństwo w tej samej lub pokrewnej klasie towarów i usług, więc znak „Delta” dla oprogramowania nie koliduje z „Delta” dla nawozów, ale z „Delta” dla usług IT już tak.
Zgłoszenie znaku towarowego krok po kroku
Dobór klas nicejskich
Towary i usługi dzieli się na 45 klas Klasyfikacji nicejskiej: klasy 1–34 to towary, 35–45 to usługi. Odzież to klasa 25, oprogramowanie 9, usługi reklamowe i sprzedaż detaliczna 35, restauracje 43. Zakres ochrony wyznaczają dokładnie te pozycje, które wpiszesz do wykazu. Za wąski wykaz zostawi luki, a za szeroki zwiększa ryzyko sprzeciwów i opłaty za dodatkowe klasy.
Etapy w UPRP
- Złożenie zgłoszenia przez e-Urząd UPRP lub papierowo. Zawiera ono dane zgłaszającego, wyobrażenie znaku i wykaz towarów lub usług. Data zgłoszenia ustala pierwszeństwo, więc liczy się każdy dzień.
- Opłata za zgłoszenie: 450 zł, w ciągu miesiąca.
- Badanie formalne i merytoryczne pod kątem bezwzględnych przeszkód rejestracji.
- Publikacja w Biuletynie Znaków Towarowych i 3 miesiące na sprzeciw osób trzecich.
- Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego i opłata za ochronę.
- Wpis do rejestru, od którego możesz oficjalnie używać symbolu ®.
Po pierwszym zgłoszeniu w UPRP masz 6 miesięcy na złożenie tego samego znaku w innych krajach (Unia Paryska) z zachowaniem pierwotnej daty pierwszeństwa. To ważne przy planowaniu eksportu, bo nie trzeba rejestrować wszędzie jednocześnie.
Ile kosztuje zastrzeżenie znaku towarowego
Opłaty urzędowe
Zgłoszenie krajowe w jednej klasie to łącznie około 850 zł (450 zł za zgłoszenie i około 400 zł za dziesięcioletni okres ochrony). Każda kolejna klasa dokłada 120 zł na etapie zgłoszenia i podobną kwotę przy opłacie za ochronę. Znak unijny w jednej klasie to 850 EUR w jednym kroku, bez osobnej opłaty za udzielenie ochrony.
Koszty dodatkowe
Rzecznik patentowy to wydatek rzędu kilkuset do kilku tysięcy złotych, zależnie od zakresu: samo zgłoszenie, badanie dostępności, reakcja na sprzeciw. Do prostego zgłoszenia słownego rzecznik nie jest wymagany, ale przy sprawach spornych albo szerokim wykazie klas zwykle się opłaca. Błąd w wykazie towarów po zgłoszeniu da się poprawić tylko w ograniczonym zakresie, a rozszerzyć go nie można w ogóle.
Po stronie kosztów trzeba też doliczyć odnowienie ochrony po 10 latach. Opłaty odnowieniowe są zbliżone do opłat za pierwszy okres ochrony.
Sprzeciw, odmowa i co robić, gdy coś pójdzie nie tak
Sprzeciw jest najczęstszą przeszkodą. Właściciel wcześniejszego znaku ma 3 miesiące od publikacji, by go złożyć. Postępowanie wtedy się wydłuża, a Ty możesz zmodyfikować wykaz towarów, wycofać część klas albo spróbować porozumienia z właścicielem (tzw. umowa o współistnieniu znaków). Sprzeciw nie kończy sprawy automatycznie, ale ignorowanie go kończy.
Przy odmowie rejestracji z powodu bezwzględnych przeszkód przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a potem skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdarza się to rzadko i zwykle bardziej opłaca się zmienić nazwę przed zgłoszeniem niż walczyć o oznaczenie opisowe.
Ochrona po rejestracji: co daje prawo ochronne i jak je utrzymać
Prawo ochronne trwa 10 lat od daty zgłoszenia i można je odnawiać bez limitu, za każdym razem na kolejne 10 lat. Daje wyłączność używania znaku dla zgłoszonych towarów i usług oraz prawo zakazania tego innym. Naruszyciel odpowiada cywilnie: zaniechanie, wydanie korzyści, naprawienie szkody, a w razie umyślnego działania także karnie.
Prawo ochronne można stracić. Jeśli znak nie jest używany przez nieprzerwane 5 lat od rejestracji, każdy zainteresowany może wystąpić o jego wygaszenie. Używanie dotyczy konkretnych towarów i usług z wykazu, więc rejestracja 12 klas „na zapas” to proszenie się o problem.
Ochrona nie działa też sama. Urząd nie monitoruje rynku za Ciebie. Trzeba samodzielnie śledzić nowe zgłoszenia podobnych znaków, np. przez alerty w TMview, i składać sprzeciwy w terminie 3 miesięcy od publikacji cudzego zgłoszenia.
Najczęstsze pytania
Czy mogę sam zgłosić znak towarowy bez rzecznika patentowego?
Tak. Przez e-Urząd UPRP zgłoszenie złożysz samodzielnie. Rzecznik jest potrzebny dopiero przy sporach, sprzeciwach lub skomplikowanych wykazach towarów.
Ile trwa rejestracja znaku towarowego w Polsce?
Bez sprzeciwów zwykle od 6 do 12 miesięcy. Sprzeciw lub zastrzeżenia urzędu potrafią wydłużyć postępowanie o kolejne miesiące.
Czy rejestracja firmy lub domeny chroni nazwę jako znak towarowy?
Nie. Wpis do CEIDG lub KRS i rejestracja domeny nie dają wyłączności na nazwę. Ktoś może zarejestrować identyczny znak i zażądać zaprzestania jego używania.
Ile kosztuje znak towarowy na 10 lat?
W UPRP około 850 zł za jedną klasę, plus 120 zł za zgłoszenie każdej kolejnej klasy i podobna kwota przy opłacie za ochronę. Znak unijny w EUIPO to od 850 EUR za pierwszą klasę.
Czy można używać symbolu ® przed rejestracją?
Nie. Symbol ® oznacza znak zarejestrowany i jego użycie przed uzyskaniem prawa ochronnego wprowadza w błąd. Do czasu rejestracji można stosować nieformalne ™.
